In focus

V&A: Wat is "natuurlijk kapitaal" en wat gaat het beleggers aan?


De laatste paar honderd jaar is het klimaat door toedoen van de mens zo sterk veranderd dat ons bestaan in gevaar komt. En klimaatverandering is niet het enige wat onze leefomgeving bedreigt.

Er heerst brede consensus dat schade aan de natuurlijke omgeving en verlies van biodiversiteit een even groot risico vormen.

Natuurlijke hulpbronnen zijn de basis van de wereldeconomie. Grondstoffen, water, waterberging, biodiversiteit, bestuiving: de natuur levert het merendeel van het kapitaal dat bedrijven nodig hebben om goederen en diensten te produceren.

"De laatste 150-200 jaar is zo'n 60% van het landoppervlak van de aarde veranderd, vooral door de landbouw"

We moeten allemaal bijdragen aan de bescherming van deze hulpmiddelen, zodat ook de toekomstige generaties er profijt van kunnen hebben.

Ook groeit het besef dat verlies van biodiversiteit de klimaatverandering versterkt en een beleggingsrisico vormt.

Wat is natuurlijk kapitaal?

De term verwijst naar de belangrijke goederen en diensten die de natuur aan de mens levert, "ecosysteemdiensten" genoemd.

Denk aan CO2-vastlegging of -verwijdering, bescherming tegen bodemerosie en overstroming, leefgebieden voor dieren in het wild, bestuiving en ruimte voor recreatie en welzijn.

Overal ter wereld voorziet de natuur mensen en gemeenschappen van essentiële maatschappelijke diensten.

De bodemsoorten, diersoorten, gemeenschappen, habitats en landschappen die deze ecosysteemdiensten bieden, kunnen als activa, als "economisch goed" worden gezien.

Het idee om de natuur te beschouwen als natuurlijk kapitaal, waarmee de echte waarde van natuurlijke activa wordt erkend, vindt steeds meer ingang.

De term stamt al uit de jaren 1970, maar nu neemt de roep toe om natuurlijk kapitaal te zien als een economisch goed. Zo dringt de VN er bij overheden op aan verder te kijken dan het bbp.

"Natuurlijk kapitaal verschilt van andere kapitaalbronnen doordat het niet wordt geproduceerd," zegt Dieter Helm, Professor of Economic Policy en Fellow in Economics aan het New College, Oxford. Aardolie en aardgas bijvoorbeeld zijn materialen die in de natuur zelf ontstaan en waar wij in beginsel vrij gebruik van kunnen maken.

NLNL_NLBE_01_AUG.jpg

Waarin verschilt natuurlijk kapitaal van andere soorten kapitaal?

Machines, voertuigen, gebouwen en andere gefabriceerde goederen worden "geproduceerd kapitaal" of "fysiek kapitaal" genoemd.

"Ze zijn door mensen gemaakt", aldus professor Helm. "Wij zetten de dingen om ons heen om in fysiek kapitaal dat wordt gebruikt in de productie."

Olie en gas komen dus voor in de natuur, en de mens maakt machines om ze te winnen en er producten zoals benzine of plastics van te maken.

De term menselijk kapitaal verwijst naar de kennis, het oordeelsvermogen en de ervaring die de mens inbrengt.

Deze drie soorten kapitaal werken samen en vormen de basis van de economische activiteit.

NLNL_NLBE_02_AUG.jpg

Welke categorieën natuurlijk kapitaal zijn er?

Natuurlijk kapitaal kan worden onderverdeeld in hernieuwbare en niet-hernieuwbare soorten.

Olie, gas en delfstoffen bijvoorbeeld kunnen zichzelf niet hernieuwen.

"Op zich is het geen probleem dat we ze gebruiken," zegt professor Helm. "Alleen, als één generatie ze opgebruikt, hoe compenseren we dan toekomstige generaties voor wie ze niet meer beschikbaar zijn?"

Hernieuwbaar natuurlijk kapitaal biedt wat meer speelruimte.

"Hernieuwbaar natuurlijk kapitaal kan zijn diensten voor altijd blijven leveren," zegt Helm.

Maar het kent wel een kritische drempel: als je de voorraden uitput tot onder die grens, kunnen ze zichzelf niet meer hernieuwen.

Het is daarom van levensbelang deze hulpbronnen te onderhouden, versterken en beschermen zodat ze ook beschikbaar blijven voor de generaties na ons.

Wat is een voorbeeld van hernieuwbaar natuurlijk kapitaal?

Professor Helm, die ook directeur is van Natural Capital Research, wijst op de visbestanden in de Noordzee.

"Wie haring of kabeljauw eet, maakt gebruik van een stukje hernieuwbaar natuurlijk kapitaal. Als wij dat dit natuurlijke kapitaal niet over-exploiteren, zullen mensen over 100 jaar nog steeds van hun harinkje kunnen genieten," zegt hij.

Zolang de natuurlijke voorraad niet onder de kritische drempel komt, kunnen deze activa zichzelf vernieuwen.

"Mensen en de dieren die zij houden voor voedsel vertegenwoordigen 96% van alle zoogdieren op aarde."

Is natuurlijk kapitaal hetzelfde als biodiversiteit?

Omdat deze termen soms door elkaar worden gebruikt, lijkt het alsof ze uitwisselbaar zijn. Maar "biodiversiteit" verwijst naar levende organismen. Natuurlijk kapitaal omvat levende organismen, maar ook de stroom ecosysteemdiensten die uit deze biodiversiteit voortkomt.

"Meer dan 32.000 soorten worden met uitsterven bedreigd, waaronder 26% van de zoogdieren, 41% van de amfibieën, 33% van de koralen en 14% van de vogels."

Kan natuurlijk kapitaal financieel gewaardeerd worden?

Natuurlijk kapitaal is de basis van ons leven – we zijn er volledig afhankelijk van voor ons overleven en onze ontwikkeling.

Toch wordt het niet officieel erkend als een economisch goed. Daardoor wordt bij de meting van economische groei en welzijn geen rekening gehouden met de spilrol van de natuur.

De roep om deze rol te erkennen, klinkt echter steeds luider. Zo heeft de VN een toonaangevend raamwerk ontwikkeld om mensen en bedrijven te helpen natuurlijke hulpbronnen nauwkeuriger te waarderen, het System of Environmental-Economic Accounting.

Een ander baanbrekend initiatief is The Economics of Ecosystems and Biodiversity, dat een lans breekt voor de natuurlijke kapitaalrekening door middel van een gestructureerde aanpak voor de waardering van natuurlijke activa.

Tegelijkertijd probeert de Capitals Coalition, een combinatie van 380 initiatieven en bedrijven wereldwijd, te bereiken dat in 2030 zo veel mogelijk bedrijven, financiële instellingen en overheden de waarde van natuurlijk kapitaal meenemen in hun besluitvorming.

Volgens Kathy Willis, hoogleraar biodiversiteit aan de universiteit van Oxford en eveneens directeur van Natural Capital Research, wordt het steeds gewoner om de natuur als economisch goed te beschouwen en als activa op de balans te zetten, net als de andere hulpbronnen van een onderneming.

"Overheden, bedrijven en mensen overal ter wereld beginnen zich bewust te worden van de sleutelrol en de waarde van de ecosysteemdiensten die door hun natuurlijke activa worden geleverd, zoals CO2-opslag en -vastlegging.

Beleggen in natuurlijke activa biedt volop kansen; niet alleen voor CO2-compensatie en ESG, maar ook om het wereldwijde verlies aan biodiversiteit te stoppen en enkele van de belangrijkste ecosystemen in de wereld te herstellen."

"Hoewel het tropisch regenwoud nog geen 2% van het landoppervlak van de aarde uitmaakt, is het de leefomgeving van meer dan de helft van de flora en fauna op aarde."

Waarom zouden beleggers zich druk maken over natuurlijk kapitaal?

Meer dan de helft van het wereldwijde bruto binnenlands product, $44 biljoen, betreft activiteiten die (sterk) afhankelijk zijn van de natuur, volgens het World Economic Forum.

Andy Howard, Global Head of Sustainable Investment bij Schroders: "De achteruitgang van het natuurlijk kapitaal, waaronder het verlies van biodiversiteit en de uitputting van hernieuwbare voorraden, vormt een reëel risico voor bedrijven, hun winsten en hun beleggers."

In de praktijk kunnen bedrijven, banken en beleggers hierdoor bijvoorbeeld te maken krijgen met hogere verzekeringsrisico's, hogere kapitaalkosten en verlies van investeringsmogelijkheden.

"Sommige sectoren zijn sterk afhankelijk van ecosysteemdiensten waaraan nu geen of te weinig waarde wordt toegekend. Als die uiteindelijk wel juist gewaardeerd worden, kan de waardering van bedrijven dalen," legt Andy Howard uit. Denk bijvoorbeeld aan de landbouw, voedingsmiddelen en scheepvaart.

"Bovendien worden regelgeving en beleid steeds verder aangescherpt. Zo is biodiversiteit een belangrijk thema in de Green Deal van de EU. Dit kan rechtstreeks gevolgen hebben voor de inkomsten van een bedrijf."

Net als voor klimaatverandering geldt: niets doen kan tot hoge kosten leiden. Volgens schattingen van het Wereldnatuurfonds kunnen de directe kosten tussen 2011 en 2050 oplopen tot $10 biljoen.

Hoe past natuurlijk kapitaal in de Duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG's) van de VN?
Uiteindelijk moet het tempo waarin we het natuurlijk kapitaal aanspreken, overeenkomen met het tempo waarin het zich kan vernieuwen, anders raken de natuurlijke systemen waarvan wij afhankelijk zijn, uitgeput. Uitgangspunt van de SDG's is dat we erin slagen het natuurlijk kapitaal in een houdbaar tempo te gebruiken.

Wat hebben beleggers tot nu toe gedaan?

De meeste beleggers onderschatten vooralsnog de financiële risico's die met biodiversiteit samenhangen.

Ze hebben een "beperkt besef" van dit risico, volgens de Principles for Responsible Investment.

Er zijn op dit vlak nog maar nauwelijks toezeggingen gedaan of beleidsinitiatieven ontwikkeld. Maar het tij is niet meer te keren.

Hannah Simons, Head of Sustainability Strategy bij Schroders, noemt verschillende initiatieven. De Wereldbank en wereldwijde beleggers werken samen aan de opzet van een collectief engagement-programma, vergelijkbaar met de Climate Action 100+. Dit 'Nature Action 100+'-initiatief heeft tot doel de 100 bedrijven met de meeste negatieve impact op de natuur aan te zetten tot verandering.

Daarnaast werkt een Taskforce for Nature-related Financial Disclosures aan een plan voor een raamwerk dat ondernemingen kunnen gebruiken voor de rapportage van hun exposure aan natuur-gerelateerde financiële risico's. Dit moet eind 2023 gereed zijn.

Het Science-Based Targets Network is begonnen met de ontwikkeling van de Science-Based Targets Network for Nature. Deze targets moeten bedrijven helpen hun individuele duurzaamheidsinspanningen af te stemmen op wereldwijd overeengekomen milieudoelstellingen.

Wat moeten beleggers nog meer doen als het gaat om natuurlijk kapitaal?

Beleggers kunnen bijdragen door beleggingen te kiezen die onze natuurlijke omgeving in stand houden en kritisch te beoordelen hoe bedrijven in hun portefeuille omgaan met natuurlijk kapitaal.

Kate Rogers, die als Co-Head of Charities bij Cazenove Capital de portefeuilles van stichtingen en goede doelen beheert, onderstreept het belang van samenwerking tussen beleggers. "Wij zullen graag met andere doelgerichte beleggers samenwerken in een nieuw collectief engagement-programma om bedrijven te vragen de natuur te waarderen, beschermen en herstellen. Actief aandeelhouderschap speelt een sleutelrol in onze inspanningen om het verlies van biodiversiteit tegen te gaan."

Andy Howard: "Als actieve aandeelhouder kunnen wij, met de data waarover wij beschikken, leiders onderscheiden van achterblijvers en aansturen op verandering, vooral bij de achterblijvers, om hen te helpen hun praktijken te verbeteren."

Hannah Simons zegt hierover: "Als beleggers hebben we ook de verantwoordelijkheid anderen te stimuleren consistente en vergelijkbare natuurgerelateerde data te verzamelen en verspreiden, en bedrijven aan te sporen zich aan te sluiten bij de proefprojecten van de Taskforce for Nature-related Financial Disclosures."