In focus

Wat beleggers kunnen leren van Bill Gates' aanbevelingen voor het wereldwijde klimaatdebat.


Als een van de rijkste mensen ter wereld een boek schrijft over hoe we een klimaatramp kunnen vermijden en hoe we onze levensstijl moeten veranderen om dat te bereiken, is het gemakkelijk cynisch te zijn.

Microsoft-oprichter Bill Gates levert met zijn veelbesproken analyse echter een welkome bijdrage aan het klimaatdebat. Hij is immers niet alleen een zeer intelligente ondernemer en filantroop, maar ook iemand die als geen ander toegang tot informatie en kennis heeft. Bovendien heeft zijn Gates Foundation wereldwijd indrukwekkende resultaten geboekt op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs. Hij heeft duidelijk de ambitie het schijnbaar onoplosbare op te lossen.

Zijn boek, How to Avoid a Climate Change Disaster: The Solutions We Have and the Breakthroughs We Need, dat inmiddels ook in het Nederlands is vertaald (Hoe we een klimaatramp kunnen vermijden – De oplossingen die er al zijn en de doorbraken die we nodig hebben) zou vooral voor beleggers die in de grote energietransitie investeren verplichte lectuur moeten zijn.

Hij noemt het de uitdaging van de eeuw: hoe maken we een einde aan de jaarlijkse uitstoot van 51 miljard ton broeikasgassen? Om een klimaatramp te voorkomen, moet dit zo snel mogelijk gebeuren, op een economisch verantwoorde en evenwichtige manier.

Als fondsbeheerder die ten diepste overtuigd is van deze noodzaak zie ik de oplossingen die Gates voorstelt als bevestiging van de beslissingen die ik samen met mijn team heb genomen – de technologieën waarin wij geloven en de innovaties die wij signaleren.

Gates stelt dat we onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in de komende 30 jaar snel moeten afbouwen om de netto CO2-uitstoot tot nul te reduceren. Netto nul betekent niet per definitie dat we geen fossiele brandstoffen meer gebruiken. Voor stroomopwekking en vervoer over land zou dat heel goed mogelijk zijn, maar in andere sectoren, zoals de productie van staal en cement, meststoffen of zelfs lichtgewicht kunststoffen, zullen we waarschijnlijk niet helemaal zonder kunnen. De CO2 zal dan echter moeten worden afgevangen in plaats van uitgestoten.

Het eerste deel van het boek bevat enkele simpele, niet te negeren boodschappen:

  • Het moet nú; er is geen keuze. We moeten nú tijd en geld investeren om een klimaatramp te voorkomen die een veel grotere economische en maatschappelijke impact zal hebben dan alle naoorlogse recessies bij elkaar.
  • We zijn op een punt gekomen dat de CO2-uitstoot in 2050 tot nul (of dicht daarbij) moet zijn teruggebracht. Gaat het langzamer, dan staat ons nog steeds een ramp te wachten. Een daling van bijvoorbeeld maar 50% leidt nog steeds tot stijgende temperaturen.
  • Onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen maakt het bijzonder lastig een begin te maken met deze structurele verschuiving. Niet alleen omdat we fossiele brandstoffen gebruiken bij haast alles wat we doen, van auto rijden tot tanden poetsen, maar ook omdat ze extreem goedkoop zijn. Als we niet serieus besluiten te investeren in koolstofvrije oplossingen zodat die goedkoper worden, blijven we achter de feiten aan lopen.

    Het volgende deel van het boek is wat optimistischer van toon:
  • Er zijn allerlei oplossingen die we in combinatie kunnen gebruiken om de koolstofuitstoot van energienetwerken, het transport, de landbouw en de industrie aan te pakken.
  • Overheden zitten de laatste paar jaar veel meer op één lijn. Het Akkoord van Parijs in 2015 was een grote stap vooruit. Op basis hiervan moeten individuele overheden echter beleid ontwikkelen dat investeringen in de juiste gebieden stimuleert zodat die goedkoper worden.
  • Een helder overheidsbeleid vermindert het risico voor beleggers in sleuteltechnologieën en bevordert hogere investeringen.
  • Veel technologieën zijn al kosteneffectief, zowel voor beleggers, in de zin dat ze een adequaat rendement op hun belegging krijgen, als voor de consument, in de zin dat het eindproduct betaalbaar is. Hierdoor ontstaat een positieve cyclus: naarmate de omvang van de eindmarkt toeneemt, wordt het kostenprofiel van deze waardeketens alleen maar beter. Overheidsbeleid kan deze trend versnellen.
  • In zowel ontwikkelde als opkomende markten zullen op een weloverwogen manier CO2-belastingen moeten worden toegepast. Deze moeten worden gebruikt om bedrijven te stimuleren in schone technieken te investeren, maar ook om consumenten te bewegen over te stappen en om de vraag aan te jagen.
  • Het wereldwijde energiesysteem is, als je elektriciteit, transport en verwarming/koeling bij elkaar optelt, verantwoordelijk voor de helft van de 51 miljard ton broeikasgassen die jaarlijks in de atmosfeer terecht komen. De veranderingen die nodig zijn om dit systeem duurzamer te maken, worden "de energietransitie" genoemd.

Als beleggers in deze trend hebben wij de taak om het geld van onze klanten op verantwoorde wijze te beleggen in de bedrijven die rechtstreeks betrokken zijn bij deze structurele verschuiving van het wereldwijde energiesysteem in de komende 30 jaar.
Het boek bevestigt in feite wat wij al geruime tijd tegen onze klanten zeggen. De zes belangrijkste boodschappen zijn:

  1. De structurele aanpassing van het energiesysteem vergt decennialange investeringen; het is geen cyclische, maar een structurele ontwikkeling.
  2. De investeringsfase is nog maar net begonnen en zal sterk moeten versnellen willen we in 2050 in de buurt van netto nul uitstoot komen.
  3. De vereiste investeringen worden geschat op bijna USD 100 biljoen tussen 2020 en 2050 – een aanzienlijk bedrag, zowel vergeleken met eerdere investeringscycli in de energiesector als vergeleken met andere sectoren.
  4. Het overheidsbeleid biedt steeds meer steun en zal cruciaal zijn om de investeringen aan te jagen, activiteiten met een hoge emissie te ontmoedigen en de kosten van essentiële nieuwe technologieën te verlagen.
  5. In de energietransitiewaardeketen zijn de kosten van de belangrijkste technologieën al op een niveau dat ze kunnen concurreren met fossiele brandstofalternatieven, en zullen nog verder dalen.
  6. Gebruikers zowel van bedrijfsgebouwen als woningen kiezen steeds vaker voor deze eindproducten, of het nu gaat om Microsoft dat alleen elektriciteit uit duurzame bronnen inkoopt of consumenten die elektrische auto's aanschaffen. Deze trend zal de komende jaren alleen maar meer vaart krijgen.
    Lang voordat Gates zijn aandacht op klimaatverandering richtte en dit boek schreef, had hij al bedacht wat kan helpen om het schijnbaar onoplosbare op te lossen. Een inzicht dat ook beleggers ter harte moeten nemen.

In 1996 schreef hij: "We overschatten altijd de verandering die de komende twee jaar zal optreden en onderschatten de verandering in de daarop volgende tien jaar. Laat je niet in slaap sussen."