W centrum uwagi

Q&A: Czym jest "kapitał naturalny" i dlaczego wymaga troski?


Ostatnie kilkaset lat działalności człowieka wywołało zmiany w klimacie, które zagrażają ludzkiej egzystencji. Zmiany klimatyczne nie są jedynym ekologicznym zagrożeniem.

Panuje powszechna zgoda co do tego, że szkody w środowisku naturalnym i utrata różnorodności biologicznej stanowią porównywalne ryzyko.

Zasoby naturalne stanowią najważniejszy pojedynczy wkład w gospodarkę światową. Niezależnie od tego, czy chodzi o surowce, wodę, ochronę przeciwpowodziową, bioróżnorodność czy zapylanie, przyroda dostarcza większości kapitału, którego przedsiębiorstwa potrzebują do produkcji towarów i usług.

"W ciągu ostatnich 150-200 lat około 60% powierzchni ziemi uległo zmianom, głównie w wyniku działalności rolniczej".

Wszyscy mamy do odegrania rolę w ochronie tych zasobów, aby ludzie mogli z nich korzystać przez następne pokolenia.

Rośnie również świadomość tego, że utrata bioróżnorodności przyczynia się do zmian klimatycznych i stanowi ryzyko dla inwestycji.

Czym jest kapitał naturalny?

Termin ten jest używany do opisania elementów przyrody, które dostarczają istotnych korzyści zwanych "usługami ekosystemów".

Obejmują one sekwestrację lub usuwanie CO2, ochronę przed erozją gleby i zagrożeniem powodziowym, siedliska dla dzikiej przyrody, zapylanie oraz zapewnianie przestrzeni dla rekreacji i dobrego samopoczucia.

Środowisko naturalne zapewnia kluczowe korzyści społeczne podmiotom indywidualnym i wspólnotom na całym świecie.

Połączenie gleb, gatunków, społeczności, siedlisk i krajobrazów, które zapewniają te usługi ekosystemów, często nazywa się "zasobami naturalnymi".

Idea postrzegania przyrody jako kapitału naturalnego, uznająca prawdziwą wartość jej zasobów, szybko zyskuje na popularności.

Choć termin ten pojawił się po raz pierwszy w latach 70. XX wieku, obecnie coraz częściej słyszalne są głosy, aby kapitał naturalny postrzegać jako aktywo ekonomiczne, podczas gdy ONZ wzywa rządy, by wyjrzały poza perspektywę PKB.

"Kapitał naturalny różni się od innych źródeł kapitału, ponieważ nie jest on produkowany" - mówi Dieter Helm, profesor polityki gospodarczej i wykładowca ekonomii w New College w Oksfordzie. Zwraca on uwagę, że ropa naftowa i gaz ziemny są zasobami naturalnymi, które pozyskiwane są z samej natury i które są dla nas bezpłatne w punkcie wyjścia.

PLPL_01_CS3164_SC_Natural.jpg

Czym różni się kapitał naturalny od innych rodzajów kapitału?

Maszyny, pojazdy, budynki i inne wytworzone przedmioty określa się mianem "kapitału rzeczowego".

To "rzeczy, które stworzyliśmy my, ludzie" - wyjaśnia Dieter w swoim podcaście. "Przekształciliśmy otaczające nas rzeczy w kapitał fizyczny, który jest wykorzystywany w produkcji".

Tak więc, podczas gdy ropa naftowa i gaz ziemny występują w przyrodzie, my używamy maszyn stworzonych przez człowieka, aby uzyskać do nich dostęp i przekształcić je w produkty codziennego użytku, takie jak benzyna i plastik.

Kapitał ludzki natomiast odnosi się do wiedzy, umiejętności i doświadczenia, które wnosimy jako ludzie.

Wszystkie trzy źródła kapitału współpracują ze sobą i stanowią podstawę działalności gospodarczej.

PLPL_02_CS3164_SC_Natural.jpg

Jak kategoryzuje się kapitał naturalny?

Kapitał naturalny można podzielić na kategorie odnawialne i nieodnawialne.

Na przykład ropa, gaz i minerały mogą być wykorzystane tylko raz.

"Problem niekoniecznie polega na tym, że te aktywa są wykorzystywane" - mówi profesor Helm. "Chodzi o to, że jeśli jedno pokolenie je zużyje, to jak zrekompensujemy to przyszłym pokoleniom, skoro nie będą już dla nich dostępne?".

Odnawialny naturalny kapitał jest bardziej wyrozumiały.

"Kapitał odnawialny, w przeciwieństwie do innych jego form, jest tym, który wiecznie przynosi korzyści" - mówi.

Wyjaśnia on, że w przypadku tych aktywów istnieje próg krytyczny: jeśli wyczerpiesz ich zasoby powyżej tego punktu, kapitał nie jest już odnawialny.

Kluczowe jest utrzymanie, wzmocnienie i ochrona tych zasobów, aby były one dostępne dla przyszłych pokoleń.

Jaki jest przykład odnawialnego kapitału naturalnego?

Prof. Helm, który jest również dyrektorem w Natural Capital Research, wskazuje na zasób ryb Morza Północnego.

"Jeśli jesz wędzonego śledzia lub śledzia, korzystasz z dobrodziejstw odnawialnej części kapitału naturalnego. Pod warunkiem, że nie będziemy nadmiernie go eksploatować, za 100 lat ludzie również będą mogli go jeść" - mówi.

Tak długo, jak naturalne zasoby nie zostaną sprowadzone poniżej krytycznych progów, mogą one się regenerować.

"Ludzie i zwierzęta hodowane przez nich na żywność stanowią 96% masy wszystkich ssaków na Ziemi".

Czy kapitał naturalny to to samo co bioróżnorodność?

Czasami terminy te są używane w sposób sugerujący, iż są one zamienne. Jednak "bioróżnorodność" odnosi się do organizmów żywych. Kapitał naturalny obejmuje żywe organizmy, ale także przepływ usług ekosystemów wynikających z tej różnorodności biologicznej.

"Ponad 32 000 gatunków jest zagrożonych wyginięciem, w tym 26% ssaków, 41% płazów, 33% koralowców i 14% ptaków".

Czy kapitał naturalny jest cenny w kategoriach finansowych?

Kapitał naturalny ma kluczowe znaczenie dla życia, jakie znamy - jesteśmy od niego całkowicie zależni, zarówno dla naszego przetrwania, jak i rozwoju.

Jednak społeczeństwo nie uznaje go oficjalnie za dobro ekonomiczne. Oznacza to, że kluczowa rola przyrody nie jest uwzględniana w pomiarach wzrostu gospodarczego i dobrobytu.

Obecnie natomiast coraz częściej pojawiają się głosy, by postrzegać ją w ten sposób. Opracowane przez ONZ przełomowe ramy ekonomiczne, system rachunkowości ekonomiczno-środowiskowej, pomogą ludziom i przedsiębiorstwom właściwiej wyceniać zasoby naturalne.

The Economics of Ecosystems and Biodiversity jest kolejną pionierską inicjatywą, której celem jest włączenie do głównego nurtu rachunkowości kapitału naturalnego poprzez zastosowanie usystematyzowanego podejścia do wyceny zasobów naturalnych.

Tymczasem Capitals Coalition, w skład której wchodzi 380 globalnych inicjatyw i firm, stara się również skłonić większość światowych przedsiębiorstw, instytucji finansowych i rządów do uwzględniania kapitału naturalnego w procesie podejmowania decyzji do 2030 roku.

Kathy Willis, profesor bioróżnorodności na Uniwersytecie Oksfordzkim i kolejna dyrektor w Natural Capital Research, stwierdziła, że postrzeganie przyrody jako aktywa i umieszczanie jej w tym samym bilansie, co inne zasoby firmy, nie jest już postrzegane jako coś niezwykłego.

"Rządy, korporacje i osoby prywatne na całym świecie zaczynają rozumieć kluczowe znaczenie i wartość usług ekosystemów świadczonych przez ich naturalne aktywa kapitałowe, nie tylko w zakresie magazynowania i sekwestracji dwutlenku węgla" - powiedział profesor Willis.

"Istnieje ogromny potencjał inwestowania w aktywa kapitału naturalnego; potencjał nie tylko do kompensacji emisji dwutlenku węgla i ESG, ale także do powstrzymania globalnej utraty różnorodności biologicznej i przywrócenia niektórych z najważniejszych ekosystemów na świecie."

Czy kapitał naturalny jest cenny w kategoriach finansowych?

Kapitał naturalny ma kluczowe znaczenie dla życia, jakie znamy - jesteśmy od niego całkowicie zależni, zarówno dla naszego przetrwania, jak i rozwoju.

Jednak społeczeństwo nie uznaje go oficjalnie za dobro ekonomiczne. Oznacza to, że kluczowa rola przyrody nie jest uwzględniana w pomiarach wzrostu gospodarczego i dobrobytu.

Obecnie natomiast coraz częściej pojawiają się głosy, by postrzegać ją w ten sposób. Opracowane przez ONZ przełomowe ramy ekonomiczne, system rachunkowości ekonomiczno-środowiskowej, pomogą ludziom i przedsiębiorstwom właściwiej wyceniać zasoby naturalne.

The Economics of Ecosystems and Biodiversity jest kolejną pionierską inicjatywą, której celem jest włączenie do głównego nurtu rachunkowości kapitału naturalnego poprzez zastosowanie usystematyzowanego podejścia do wyceny zasobów naturalnych.

Tymczasem Capitals Coalition, w skład której wchodzi 380 globalnych inicjatyw i firm, stara się również skłonić większość światowych przedsiębiorstw, instytucji finansowych i rządów do uwzględniania kapitału naturalnego w procesie podejmowania decyzji do 2030 roku.

Kathy Willis, profesor bioróżnorodności na Uniwersytecie Oksfordzkim i kolejna dyrektor w Natural Capital Research, stwierdziła, że postrzeganie przyrody jako aktywa i umieszczanie jej w tym samym bilansie, co inne zasoby firmy, nie jest już postrzegane jako coś niezwykłego.

"Rządy, korporacje i osoby prywatne na całym świecie zaczynają rozumieć kluczowe znaczenie i wartość usług ekosystemów świadczonych przez ich naturalne aktywa kapitałowe, nie tylko w zakresie magazynowania i sekwestracji dwutlenku węgla" - powiedział profesor Willis.

"Istnieje ogromny potencjał inwestowania w aktywa kapitału naturalnego; potencjał nie tylko do kompensacji emisji dwutlenku węgla i ESG, ale także do powstrzymania globalnej utraty różnorodności biologicznej i przywrócenia niektórych z najważniejszych ekosystemów na świecie."

Czy kapitał naturalny naprawdę powinien być przedmiotem zainteresowania inwestorów?

Według Światowego Forum Ekonomicznego ponad połowa światowego produktu krajowego brutto, czyli 44 biliony dolarów, wiąże się z działalnością, która w umiarkowanym lub dużym stopniu zależy od przyrody.

Andy Howard, Head of Sustainable Investment firmy Schroders, twierdzi: "Degradacja kapitału naturalnego, w tym utrata bioróżnorodności i wyczerpywanie się zasobów odnawialnych, stanowi realne zagrożenie dla przedsiębiorstw, ich zysków i inwestorów."

W praktyce może to oznaczać, że przedsiębiorstwa, banki i inwestorzy staną w obliczu zwiększonego ryzyka ubezpieczeniowego, wyższych kosztów kapitału i utraty możliwości inwestycyjnych.

"Sektory, które są w nadmiernym stopniu uzależnione od usług ekosystemów, obecnie niewycenianych lub niedocenianych, mogą odczuć wpływ na wycenę firmy, gdy usługi te zostaną w końcu dokładnie wycenione" - wyjaśnia Andy Howard. Do takich sektorów należą rolnictwo, przemysł spożywczy i morski.

"Co więcej, presja regulacyjna i ta, dotycząca działań w zakresie polityk zaczyna się już tworzyć i krystalizować. Na przykład unijny Zielony Ład zawiera istotny element dotyczący różnorodności biologicznej. Może to mieć bezpośredni wpływ na dochody" - mówi.

Podobnie jak w przypadku zmian klimatu, jeżeli nie podejmie się żadnych działań, koszty mogą być wysokie. World Wildlife Fund szacuje bezpośrednie koszty na 10 bilionów dolarów w skali globalnej w latach 2011-2050.

Jak kapitał naturalny wpisuje się w Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ (SDGs)?

W perspektywie długoterminowej tempo, w jakim kapitał naturalny jest redukowany, musi odpowiadać tempu, w jakim może się on regenerować, w przeciwnym razie zabraknie systemów podtrzymywania życia, których potrzebujemy od przyrody. SDGs zostały opracowane w oparciu o założenie, że możemy osiągnąć zrównoważony poziom wykorzystania kapitału naturalnego.

Co inwestorzy zrobili do tej pory?

Ryzyka finansowe związane z różnorodnością biologiczną nie są jeszcze w pełni doceniane przez większość inwestorów.

Według Principles for Responsible Investment inwestorzy mają "ograniczoną świadomość" tego zagadnienia.

Istnieje bardzo niewiele reguł i zasad, które mogłyby temu zaradzić. Jednak dynamika staje się coraz większa.

Hannah Simons, Head of Sustainability Strategy firmy Schroders, twierdzi, że: "Bank Światowy i globalni inwestorzy podejmują wysiłki w celu nawiązania współpracy na podobnych zasadach, jak w przypadku Climate Action 100+. Tak zwane Nature Action 100+ miałoby na celu wprowadzenie zmian w 100 największych firmach mających największy negatywny wpływ na naturę."

Zwraca uwagę, że rozpoczęto prace nad Taskforce for Nature-related Financial Disclosures, która planuje stworzyć ramy, podobne do tych z powołanej Taskforce for Climate-related Financial Disclosures, aby do końca 2023 r. firmy ujawniały informacje o ekspozycji na ryzyka finansowe związane z naturą.

"Naukowe cele dla natury są na wczesnym etapie rozwoju w ramach Science-Based Targets Network" - mówi. "Cele te są sposobem, w jaki przedsiębiorstwa mogą dostosować swoje indywidualne działania na rzecz zrównoważonego rozwoju do globalnie uzgodnionych celów środowiskowych".

Co jeszcze powinni zrobić inwestorzy w zakresie kapitału naturalnego?

Inwestorzy mogą odegrać swoją rolę, lokując kapitał w inwestycje, które chronią środowisko naturalne i rozumiejąc, w jaki sposób spółki w ich portfelach wykorzystują i polegają na kapitale naturalnym.

Kate Rogers, Co-Head of Charities w Cazenove Capital, która nadzoruje portfele należące do fundacji i organizacji charytatywnych, podkreśla znaczenie współpracy inwestorów. "Z niecierpliwością czekamy na możliwość współpracy z innymi, nakierowanymi na osiągnięcie określonego celu, inwestorami nad nowym programem współpracy, w ramach którego firmy będą musiały wyceniać, chronić i odtwarzać przyrodę. Postrzegamy aktywne korzystanie z własności jako kluczową część naszych działań na rzecz powstrzymania utraty bioróżnorodności."

Andy Howard mówi: "Możemy działać jako aktywnie zarządzający naszymi inwestycjami, wykorzystując dostępne dane do wyodrębnienia liderów od tych, którzy zostają w tyle i napędzać zmiany, szczególnie wśród drugiej z wymienionych grup, aby pomóc im w ulepszeniu praktyk biznesowych".

Hannah Simons uważa, że: "Naszym obowiązkiem jako inwestorów jest również zachęcanie stron trzecich do gromadzenia i rozpowszechniania spójnych i porównywalnych danych dotyczących natury, a także zachęcanie firm do zaangażowania się w prace grupy Taskforce for Nature-related Financial Disclosures".