Reset 3D: terminy gospodarcze, które musisz znać
A-C
Współczynnik zależności od wieku
Relacja ilości osób młodszych i starszych do ogółu populacji w wieku produkcyjnym. Wskaźniki zależności od wieku rosną w wielu krajach rozwiniętych i rozwijających się, w tym w Chinach, gdzie mniej liczna populacja w wieku produkcyjnym spowodowała wzrost kosztów wynagrodzeń.
Sztuczna inteligencja (AI)
Każda technika umożliwiająca komputerom wykonywanie zadań, które zazwyczaj wymagają ludzkiej inteligencji.
Automatyzacja
Niższa dostępność i rosnące koszty pracy prawdopodobnie zmuszą firmy do inwestowania w automatyzację procesów przy użyciu robotyki, w tym inteligentnej robotyki, szczególnie w krajach rozwiniętych, jeśli trendy reshoringu przyspieszą.
Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)
Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) - kluczowy aspekt ram polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Zmusi on firmy importujące do UE do zakupu tak zwanych "certyfikatów CBAM", aby zapłacić różnicę między ceną emisji dwutlenku węgla płaconą w kraju produkcji a ceną uprawnień do emisji dwutlenku węgla w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji.
Ceny emisji dwutlenku węgla
Programy zachęcające do redukcji emisji CO2. Podejście to polega na nałożeniu kosztów za zanieczyszczenia albo w formie systemów "cap-and-trade", takich jak unijny system handlu uprawnieniami do emisji, albo podatków od emisji dwutlenku węgla, takich jak mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (Carbon Border Adjustment Mechanism).
Zbiorowa siła przetargowa
Proces, w ramach którego pracownicy, za pośrednictwem związków zawodowych, negocjują umowy z pracodawcami w celu określenia warunków zatrudnienia. Siła negocjacji zbiorowych była ważną cechą rynków pracy w wielu krajach rozwiniętych w latach 70. i 80. ubiegłego wieku, a także w niektórych krajach Europy kontynentalnej aż do kryzysu zadłużeniowego w strefie euro w latach 2011/12. Jeśli chodzi o tę ostatnią grupę, kryzys zadłużenia wysunął na pierwszy plan kwestie związane z konkurencyjnością i doprowadził do hurtowej reformy rynku pracy, skutkując jego zwiększoną elastycznością. Kryzys zadłużenia podkreślił, że wiele krajów europejskich musiało obniżyć koszty pracy w stosunku do konkurentów, aby stymulować wzrost poprzez wyższy eksport i poprawić swoją przestrzeń fiskalną.
Inflacja bazowa
Inflacja bazowa - która pomija ceny żywności i energii - jest lepszą miarą podstawowych trendów cenowych niż miary inflacji zasadniczej, które obejmują te zmienne składniki.
D-F
Dekarbonizacja/transformacja energetyczna
Proces, w którym kraje odchodzą od systemów energetycznych zasilanych paliwami kopalnymi, w tym ropą naftową, gazem ziemnym i węglem, na rzecz systemów zasilanych źródłami odnawialnymi, takimi jak wiatr i słońce.
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS)
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji był pierwszym dużym rynkiem emisji CO2 na świecie i jest jednym z największych. Ten system "cap-and-trade" ogranicza ilość emisji, które mogą być uwalniane z instalacji przemysłowych w określonej liczbie sektorów.
Przestrzeń fiskalna
Jest to przestrzeń dla rządów do prowadzenia dyskrecjonalnej polityki fiskalnej - polityki podatkowej i wydatkowej - bez zagrażania dostępowi do finansowania i zdolności obsługi zadłużenia.
Elastyczne rynki pracy
Elastyczne rynki pracy pomogły w zapewnieniu bezinflacyjnej i konsekwentnie ekspansywnej ery "NICE" między połową lat 90. a początkiem XXI wieku. Reformy rynków pracy w wielu krajach rozwiniętych pomogły zerwać związek między inflacją a płacami, które wcześniej mogły być wyraźnie indeksowane do tempa wzrostu cen. Bardziej elastyczne rynki pracy są jednym z powodów, dla których wielu ekonomistów nie spodziewa się powrotu do podatnych na inflację lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, kiedy to siła zbiorowych negocjacji pracowników w krajach rozwiniętych była ogólnie znacznie większa.
Fossilflation
Element inflacji związany z paliwami kopalnymi. Nastąpi to w ciągu następnej dekady w wyniku bardziej rygorystycznych cen emisji dwutlenku węgla, kiedy wiele gospodarek będzie nadal silnie uzależniona od paliw kopalnych przed zakończeniem transformacji energetycznej.
G-I
Global value chains
Their creation involved a long process of breaking down different stages of production and often locating them in different economies/geographies. This provided benefits such as lower costs, economies of scale, specialisation, and higher efficiency.
Zglobalizowany model rozszerzonych łańcuchów dostaw
Opisuje to system gospodarczy oparty na globalnych łańcuchach wartości. System ten rozwinął się w wyniku trendu globalizacji, który osiągnął szczyt w latach 90-tych i na początku XXI wieku. Chiny znajdują się w samym sercu tego systemu, stając się tak dominującym producentem, że często określa się je mianem "fabryki świata".
Zielone dotacje
Alternatywą dla nakładania opłat za zanieczyszczenia poprzez ustalanie cen emisji dwutlenku węgla jest zachęcanie do redukcji emisji tego gazu poprzez indukowanie innowacji za pomocą zielonych dotacji. Jest to podejście stosowane w krajach takich jak USA, z zielonymi dotacjami wprowadzonymi w ramach ustawy o redukcji inflacji (Inflation Reduction Act).
Zielone technologie
Opisują sektory wymagane do budowy zielonych gospodarek, takich jak wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla, nowa infrastruktura transportowa, inteligentne sieci energetyczne i zrównoważony wodór, które są niezbędne do transformacji energetycznej.
Greenflation
Kolejny element inflacji wynikający z niedoboru kluczowych minerałów wymaganych do transformacji energetycznej.
Kompromis między wzrostem a inflacją
Wyższe stopy procentowe są konieczne do spowolnienia aktywności gospodarczej w celu osłabienia inflacji i przywrócenia stabilności cen, więc kosztem/kompromisem dla przywrócenia stabilności cen jest niższy wzrost.
J-M
Współczynnik aktywności zawodowej
Współczynnik aktywności zawodowej to odsetek populacji w wieku powyżej 16 lat, która pracuje lub aktywnie poszukuje pracy. Spadające wskaźniki aktywności zawodowej od czasu pandemii Covid-19 - która zachęciła wiele osób do przejścia na emeryturę lub bierności zawodowej z powodu złego stanu zdrowia - spowodowały niedobory siły roboczej w wielu rozwiniętych gospodarkach, co było ważnym czynnikiem napędzającym inflację.
Lowflation
Opisuje reżim ekonomiczny w wielu rozwiniętych gospodarkach po globalnym kryzysie finansowym z lat 2007-2008, kiedy istniało ciągłe zagrożenie deflacją (spadkiem cen).
N-P
Nearshoring/friendshoring
Przeniesienie produkcji z odległego kraju do pobliskiego (nearshoring) lub kraju uznawanego za sojusznika politycznego (friendshoring). Oba te trendy oznaczają częściowe wycofanie się ze zglobalizowanego modelu rozszerzonych łańcuchów dostaw, handlu międzynarodowego i globalizacji.
Non-Inflationary Consistently Expansionary, or “NICE” era
W dużej mierze napędzana globalizacją, era NICE (bezinflacyjny okres nieustannej ekspansji) rozpoczęła się pod koniec lat 90. i charakteryzowała się stabilnym wzrostem, stałym spadkiem stopy bezrobocia oraz niską i stabilną inflacją w krajach rozwiniętych.
Offshoring
Proces, w którym międzynarodowe korporacje przeniosły produkcję z krajów bardziej do krajów mniej rozwiniętych. Okazała się ona bardzo skuteczną strategią korporacyjną w okresie od lat 80-tych do wczesnych lat 90-tych.
Onshoring
Odwrotność offshoringu; proces przenoszenia produkcji z powrotem do kraju rozwiniętego, w którym była ona pierwotnie zlokalizowana.
Stabilność cen
Sytuacja niskiej i stabilnej inflacji, która przynosi korzyści firmom, tworząc najlepsze warunki do inwestowania i środowisko przekonujące do rozwoju, podczas gdy konsumenci, firmy i rząd odnoszą korzyści, ponieważ stopy procentowe pozostają pod kontrolą.
Protekcjonizm
Polityka, która dyskryminuje firmy z zagranicy na korzyść tych z siedzibą w kraju macierzystym, poprzez stosowanie podatków, taryf lub regulacji.
Q-T
Inflacja usług
Inflacja usług jest zdominowana przez koszty pracy i wskazuje, w jakim stopniu presja inflacyjna jest zakorzeniona w gospodarce krajowej, w przeciwieństwie do tej wynikającej z czynników zewnętrznych i prawdopodobnie przejściowych.
Inteligentna robotyka
Połączenie robotyki i sztucznej inteligencji w celu stworzenia maszyn, które mogą działać niezależnie i komunikować się z innymi maszynami.
Stagflacja
Połączenie spowolnienia wzrostu i przyspieszenia inflacji. Miało to miejsce w przeszłości po utracie stabilności cen z powodu spirali wzrostu płac, gdy pracownicy otrzymywali podwyżki nawet po tym, jak inflacja i wzrost gospodarczy zaczęły zwalniać. Były one jednym z powodów, przez które wiele rozwiniętych gospodarek w latach 70. i 80. było tak podatnych na inflację. Częściowo wynikały one z tego, że siła zbiorowych negocjacji pracowników była ogólnie znacznie większa.
Rozwiązania po stronie podaży
Są one postrzegane jako możliwa odpowiedź na złagodzenie niedoborów siły roboczej w wielu krajach rozwiniętych, w szczególności poprzez złagodzenie kontroli imigracji. Zostały one jednak uznane za coraz trudniejsze do osiągnięcia po przejściu na bardziej protekcjonistyczną politykę, co widać w Wielkiej Brytanii po Brexicie i Stanach Zjednoczonych po Trumpie.
U-Z
Populacja w wieku produkcyjnym
Populacja w wieku produkcyjnym jest ogólnie definiowana jako osoby w wieku od 15 do 64 lat jako odsetek całkowitej populacji.
Światowy porządek gospodarczy
System gospodarczy powstały po II wojnie światowej, oparty na współpracy wielostronnych organizacji zarządzających kluczowymi aspektami globalnej gospodarki. Doprowadziło to do szybkiego wzrostu handlu międzynarodowego pod kierownictwem Światowej Organizacji Handlu.